با پیدایش بلاک چین برای اولین  بار در سال  ۲۰۰۹ انقلاب جدیدی در صنعت بلاک  چین به وجود آمد . دانشمندان زیادی معتقدند که بلاک چین یکی از بزرگترین نوآوری های قرن اخیر بوده است . در ابتدای مسیر خبری از صرافی ها و بروکرها برای معاملات این دارایی ها نبود و افراد مشتاق برای سرمایه گذاری از طریق واسطه ها شروع به سرمایه گذاری می کردند و مسیر بسیار پیچیده و قیمت ها بسیار باهم تفاوت داشتند . 

رسالت اصلی بلاک چین حذف واسطه ها و تبدیل فضای متمرکز به فضای غیر متمرکز بود ، اما نکته اصلی اینجاست که برای رسیدن به این رسالت بلاک چین ابتدا نیازمند فضای متمرکز بود.

بعد از گذشت چند سال با رونق های اقتصادی که به وجود آمد به مرور صرافی های متمرکز و بروکر هایی که خدمات سهام اوراق قرضه و کامودیتی ها را ارائه می دادند روی به بازار کریپتو آورده و در فضای متمرکزمعاملات این دارایی ها را ممکن کردند .

شاید همه چیز در ظاهر خوب پیش میرفت اما رسالت اصلی بلاک چین فضای متمرکز و بروکرها و صرافی هایی که خدمات متمرکز ارائه می دادند نبود ، سیستم مالی  بلاک چین  اصلی ترین هدف بلاک چین  بود اما بعد از گذشت چند سال انقلابی جدید در دل بلاک  چین به وجود آمد و آن هم دیفای بود . دیفای پروژه هایی مانند صرافی های غیرمتمرکز ، پلتفرم های وام گیری و .... را به دنیای غیرمتمرکز ارائه داد . 

در ادامه قصد داریم فضای متمرکز و غیر متمرکز را برای شما شفاف کنیم و نحوه معامله سهام ارا در آنها بگوییم . همراه ما باشید !  

 Centralized

در سیستم مالی متمرکز ، پول (دارایی) شما بطور کامل در اختیار دولت ، بانک و یا موسسه مالی و خدمات دهنده شما است . همچنین این واسطه ها در ازای خدماتی که به شما ارائه می دهند ، از شما مقدار زیادی پول دریافت می کنند. شخص ثالث یا واسطه از هر روشی می تواند از پول شما سوء استفاده کند و در نتیجه ، این شما هستید که به مشکل می خورید . در صورت دیگر ، سرمایه گذار دارایی را به خدمات دهنده مالی می دهد در عوض خدماتی با پول دریافت می کند . برای مثال شما یک تراکنش انجام میدهید با پول خودتان ! با این حال بروکر یا شخص ثالث از شما کارمزد و مبالغی تحت عنوان درآمد واسطه ها می گیرید ، نکته جالب مسئله اینجاست که شما اگر تصمیم به لغو تراکنش بگیرید برای آن نیز هزینه ای باید پرداخت شود . در حالت کلی هر خدماتی که به شما ارائه می شود پولی است و شما موظف هستید که در ازای خدمات بی ارزش مبالغی بالا پرداخت کنید.   

در نگاهی دیگر ، تا به حال برایتان پیش آمده که درخواست وام کنید؟ وام هایی که موسسات و بانک ها به شما می دهند با بهره بالا و مشکلات فراوان هستند بعلاوه تمام وقت شما را برای مدتی میگرید.ا ین همه دغدغه برای یک وام ؟ این مسئله در دیفای تنها یک طنز است 

یکی دیگر از مشکلات فضای متمرکز شیطنت صرافی ها و بروکر های متمرکز هستند مانند : مارکت  میکر ها ، درست  زمانی که  شما در حال سود هستید و شرایط بازار نرمال هست این شیطنت صرافی ها و بروکرهای متمرکز است که قیمت ها را کمی جابجا  میکنند و باعث میشود استاپ بسیاری از معامله گر ها بخورد و آنها متضرر شوند و این سود به جیب واسطه ها واریز شود. 

بروکر های متمرکز نیز مشکلات بسیار زیادی از جمله 

  • مشکلات قانونی و تحریم
  • کلاهبرداری  
  • عدم پشتیبانی از زبان شما  
  • عدم احراز هویت
  • کارمزد های بالا  
  • و ....

دارند.  

البته بروکرها و صرافی های متمرکز بسیار زیادی در سراسر جهان  وجود دارند که بسیار امن  و حرفهای عمل میکند و بسیاری از پلتفرم ها  نیز ابتدا از بخش متمرکز شروع میکنند و بعد از گذشته مدتی و به دنیای غیرمتمرکز تبدیل می شود .  

  Decentralized

در سیستم مالی غیرمتمرکز شما دارایی خود را نزد شخص ثالث و یا هر خدمات دهنده ای قرار نمی دهید و بصورت مستقیم با خریدار و معامله گر تراکنش انجام می دهید و نیازی به اعتماد ندارید زیرا همه چیز در قرارداد های هوشمند بصورت خودکار و ایمن انجام میشود.  

شما در دیفای می توانید تجارت کنید ، ترید کنید ، وام بگیرید و یا قرض بدهید و تمام این خدمات با هزینه های بسیار ناچیز در برابر بانکداری متمرکز است و در عین حال بسیار سریع تر عمل می کند.  

همانطور که گفته شد فضای غیر متمرکز توسط کدهایی عمل می کند که با به آنها اسمارت کانترکت یا قراردادهای هوشمند گفته میشود در قراردادهای هوشمند همه چیز به صورت غیر متمرکز و قراردادی انجام میشود . 

همزمان  با  تبدیل  شدن  معاملات  رمز  ارزها در  بلا ک  چین  از  فضای  متمرکز  به  فضای  غیر  متمرکز  تمامی  خدمات  مالی  در  دنیا ی متمرکز نیز به فضای غیر متمرکز انتقال یافت .

در فضا ی  غیر متمرکز  ابتدا تنها  معاملات بر  روی  بستر بلاکچین و  داراییهای بلاک چین امکانپذیر  بود اما  در  حال  حاضر  شما  توانایی  معامله کردن به روی سهام و کامودیتی ها  و حتی بازار فارکس را در فضای غیر متمرکز دارید و این بسیار جذاب است.  

Decentralized exchange یا Dex  بخشی از فضای دیفای هستند که صرافی های متمرکز را بروی بلاک چین انتقال دادند و تمام واسطه ها را حذف کردند.  

 Dex

بخشی از شکوفایی دیفای مدیون صرافی ها و بروکر های غیرمتمرکز است . در این بروکر ها شما بدون داشتن ریسک هایی مثل تحریم شدن و یا قفل شدن دارایی خود و بدون نیاز به احراز هویت شروع به تجربه تمام خدمات بانکی و حتی بیشتر از آن می کنید   .

تفاوت بزرگ دنیای متمرکز با غیرمتمرکز در این است که شما برخلاف متمرکز که دارای تان را در یک حوزه قرار می دهید و ریسک کلاهبرداری دارید در دیفای و بلاک چین تمام دارایی شما در یک کیف پول ذخیره شده است و در نتیجه برخلاف صرافی های متمرکز شما تنها با متصل کردن کیف پول خود به این پلتفرم ها تمام دارایی شما در کیف باقی میماند و شما به راحتی می توانید ترید یا معامله کنید ویا به وسیله قفل کردن که در ادامه توضیح می دهیم پول خود را قفل و از خدمات دیگر استفاده کنید.  

به زبان ساده تر در فضای غیر متمرکز شما دیگر نیازی به احراز هویت و قرار دادن اطلاعات  شخصی خود به بروکر و یا صرافی واسطه ندارید و تنها راه متصل شدن به این واسطه ها تنها یک کیف پول است  و توسط آن معاملات خود را انجام می دهید تنها خواسته صرافی ها و  بروکر های غیرمتمرکز از شما  متصل کردن کیف پولتان است و  آنها  هیچ  چیزی از جمله ایمیل نام و  اطلاعات شخصی از شما نمی خواهند .  

چه چیزی جذاب تر از اینکه سهام اپل را ترید کنید و کسی شما را نشناسد ؟

در پروژه های دیفای تمام تراکنش ها بصورت شخص به شخص )  P2P ( انجام میشود در نتیجه سرعت افزایش و هزینه کاهش میابد . در امور مالی غیرمتمرکز شما دیگر نیازی به اعتماد کردن به شخص سوم و یا بروکر متمرکز و ارائه دهنده خدمات متمرکز را ندارید . تمامی تراکنش ها با یک الگوریتم اجماع خاص خود پروژه تایید می شوند.   

برخی از بستر هایی که صرافی ها بروی آنها لانچ میشوند :

  •  Ethereum ( uniswap )
  •  Solana (intelligent protocol )
  •  Binance chain ( binance dex )
  •  Polygon ( Droidex )
  •  Ethereum ( injective )
  •  Cardano ( Sunday swap )
  • و ....

این پروژه ها معروف ترین و محبوب ترین های دیفای هستند البته که پروژه ای مثل  intelligent در دسته دیفای ۲ نیز هست.  

علاوه بر این صرافی ها و بروکر های غیرمتمرکز از روش های بسیاری برای تعادل در خرید و فروش و قیمت دارایی استفاده می کنند بخشی از رایج ترین آنها عبارتند از:  

  •  Oracle
  •  Automated market maker
  • (گران تر و کند ترOrder book onchain/offchain )
  •  Liquidity pool

 مزایا و معایب صرافی های غیرمتمرکز  

  • خصوصی  
  • ویژگی و آپشن های بسیاری برای سرمایه گذاری
  • ریسک کمتر و ایمن  
  • سریع و کم هزینه تر
  • موازی با رسالت بلاک چین  

معایب  

  • توانایی خرید با ارز فیات را ندارید .
  • (البته پلتفرمی به اسم intelligent این مشکل را برطرف کرده)   
  • برای تازه وارد ها پیچیده است  
  • اول راه است و کلاهبرداری های زیادی در قالب این صنعت اتفاق می افتد.

 در این مقاله فضای متمرکز و غیرمتمرکز را باهم مقایسه کردیم و مزایا و معایب هر  کدام را بازگو کردیم در مقالات دیگر پروژ ههای متمرکز و غیرمتمرکز را معرفی و آنها را باهم مقایسه میکنیم و نحوه معامله را در آنها آموزش میدهیم تا به شما دیده کامل تری از سرمایه گذاری در این بازارها بدهیم .